Logo Centrum Pratnerstwo Wschodnie

Orędzie o stanie Unii 2018: Wzmocnienie Prokuratury Europejskiej w celu zwalczania terroryzmu

Opierając się na idei przedstawionej po raz pierwszy przez przewodniczącego Jeana-Claude'a Junckera w orędziu o stanie Unii w ubiegłym roku, Komisja Europejska proponuje dziś wzmocnienie Prokuratury Europejskiej przez nadanie jej uprawnień do zwalczania terroryzmu transgranicznego.


Günther H. Oettinger, komisarz odpowiedzialny za budżet i zasoby ludzkie, powiedział: Ochrona obywateli europejskich przed terroryzmem stanowi główny cel prawdziwej unii bezpieczeństwa. Dzięki Prokuraturze Europejskiej posiadającej kompetencje do walki z transgranicznymi przestępstwami terrorystycznymi państwa członkowskie mogłyby lepiej koordynować swoje dochodzenia i postępowania karne w sprawie takich przestępstw. Zwiększy to skuteczność działań UE zwalczających terroryzm i zapewni większe bezpieczeństwo wszystkim naszym obywatelom.


Věra Jourová, komisarz do spraw sprawiedliwości, konsumentów i równouprawnienia płci, dodała: Podjęcie działań przez nową Prokuraturę Europejską stanie się punktem zwrotnym w walce z przestępstwami finansowymi związanymi z budżetem UE i oszustwami związanymi z VAT. Jestem mocno zaangażowana w jej uruchomienie do końca 2020 r. i zachęcam wszystkie państwa członkowskie, by przyłączyły się do tych wysiłków. Proponujemy dziś wzmocnienie Prokuratury Europejskiej, która stanie się również silnym narzędziem w walce z terroryzmem w UE.


-Działania na szczeblu europejskim na rzecz skuteczniejszego zwalczania transgranicznych zagrożeń terrorystycznych
-Wzmocniona Prokuratura Europejska pozwoli skuteczniej zwalczać terroryzm, ponieważ wypełni dotychczasowe luki.

Skoordynowane dochodzenia: Obecnie ściganie przestępstw o charakterze terrorystycznym i prowadzenie dochodzeń w ich sprawie leży w kompetencjach państw członkowskich, ale uprawnienia organów każdego państwa ograniczają się do jego terytorium. W myśl proponowanych zmian to Prokuratura Europejska miałaby prowadzić dochodzenia oraz kierować działaniami unijnych agencji i organów poszczególnych państw członkowskich w sprawach związanych z terroryzmem, które dotyczą więcej niż jednego państwa członkowskiego.


Sprawna wymiana informacji: Choć współpraca transgraniczna przebiega już znacznie sprawniej i przynosi sukcesy, to wymiana informacji między państwami członkowskimi na temat dochodzeń i postępowań karnych w sprawie przestępstw terrorystycznych nadal bywa zbyt powolna. W efekcie niektórzy terroryści mogą się wymknąć organom ścigania. Dzięki swojej zintegrowanej strukturze Prokuratura Europejska dysponowałaby pełnym obrazem działalności terrorystycznej we wszystkich uczestniczących państwach członkowskich. Miałaby lepszy dostęp do informacji z państw członkowskich za pośrednictwem części kolegium Prokuratury Europejskiej składającej się z prokuratorów europejskich lub za pośrednictwem delegowanych prokuratorów europejskich. Dysponowałaby najlepszymi warunkami, aby gromadzić i przekazywać informacje w całej Unii, m.in. dzielić się nimi z agencjami unijnymi – Eurojustem i Europolem – jak również z państwami spoza UE.


Skoordynowane prowadzenie dochodzeń w różnych państwach członkowskich: Obecnie istnieje ryzyko, że śledztwa w sprawach związanych z terroryzmem dotyczących więcej niż jednego państwa członkowskiego będą prowadzone w sposób nieskoordynowany i nie dostarczą wystarczających dowodów na potrzeby postępowania karnego. Prokuratura Europejska kierowałaby centralnie prowadzeniem dochodzeń, niezależnie od miejsca popełnienia przestępstwa, a na późniejszym etapie byłaby w stanie skuteczniej łączyć dochodzenia i postępowania karne. Wzmocniony prokurator europejski działałby na szczeblu unijnym, co pozwoli mu uniknąć równoległego prowadzenia postępowań karnych w powiązanych sprawach, co jest nieefektywną praktyką i często stoi na przeszkodzie skutecznej walce z przestępstwami terrorystycznymi.


Dalsze działania
W ramach przygotowań do szczytu w Sybinie w maju 2019 r. Komisja wzywa Radę Europejską do realizowania tej inicjatywy wraz z Parlamentem Europejskim i do podjęcia decyzji o rozszerzeniu kompetencji Prokuratury Europejskiej na zwalczanie przestępstw terrorystycznych mających wpływ na więcej niż jedno państwo członkowskie. Gdy Rada Europejska podejmie jednomyślnie decyzję o rozszerzeniu kompetencji Prokuratury Europejskiej, Komisja będzie mogła podjąć dalsze kroki i przedstawić propozycje zmian do rozporządzenia ustanawiającego Prokuraturę Europejską.

Kontekst
Prokuratura Europejska będzie niezależną prokuraturą Unii Europejskiej posiadającą kompetencje w zakresie prowadzenia dochodzeń, postępowań karnych i doprowadzania do osądzenia sprawców w przypadku przestępstw na szkodę budżetu UE, takich jak nadużycia finansowe, korupcja lub poważne transgraniczne oszustwa związane z VAT. Prokuratura Europejska stanie się w pełni operacyjna do końca 2020 r. Inicjatywa ta nie będzie miała wpływu na strukturę obecnej Prokuratury Europejskiej.


Obecnie w Prokuraturze Europejskiej uczestniczą 22 państwa członkowskie UE: Austria, Belgia, Bułgaria, Chorwacja, Cypr, Czechy, Estonia, Finlandia, Francja, Grecja, Hiszpania, Holandia, Litwa, Luksemburg, Łotwa, Malta, Niemcy, Portugalia, Rumunia, Słowacja, Słowenia i Włochy.


Art. 86 ust. 4 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) przewiduje możliwość rozszerzenia kompetencji Prokuratury Europejskiej w drodze zmiany art. 86 TFUE w celu rozszerzenia jej uprawnień na zwalczanie poważnych przestępstw mających wpływ na więcej niż jedno państwo członkowskie. Decyzję tę podejmują jednomyślnie wszystkie państwa członkowskie uczestniczące w Prokuraturze Europejskiej oraz pozostałe państwa, po uzyskaniu zgody Parlamentu Europejskiego i po zasięgnięciu opinii Komisji Europejskiej. Publikowanemu dzisiaj komunikatowi towarzyszy załącznik. Dotyczy on inicjatywy mającej na celu ewentualne przyjęcie przez Radę Europejskiej decyzji zmieniającej art. 86 TFUE.